Definicja, cel i znaczenie biznesowe

Disaster Recovery Plan (DRP) to szczegółowy, udokumentowany zbiór procedur i polityk, których celem jest odtworzenie krytycznych systemów IT, aplikacji i infrastruktury po wystąpieniu poważnego incydentu zakłócającego działalność. Tymi incydentami mogą być klęski żywiołowe (powodzie, pożary), awarie technologiczne, ataki cybernetyczne (np. ransomware) lub inne zdarzenia o dużym zasięgu. Podstawowym celem DRP jest minimalizacja przestoju (downtime) i strat biznesowych poprzez szybkie przywrócenie dostępu do danych i usług, umożliwiając organizacji kontynuację operacji.

Kluczowe wskaźniki: RTO i RPO – fundamenty planowania

Efektywny DRP opiera się na dwóch kluczowych metrykach, wyprowadzonych z analizy wpływu na biznes (Business Impact Analysis – BIA):

• RTO (Recovery Time Objective) – Maksymalny akceptowalny czas, przez który system lub proces może być niedostępny od momentu awarii do przywrócenia działania. Określa, „jak szybko” musimy się podnieść.
• RPO (Recovery Point Objective) – Maksymalna akceptowalna utrata danych, mierzona w czasie od ostatniej dostępnej kopii zapasowej do momentu awarii. Określa, „jak świeże” muszą być dane przy odtwarzaniu. Niski RPO (np. 15 minut) wymaga zaawansowanych technologii jak replikacja synchroniczna.

Główne składniki i struktura planu

Kompleksowy plan DRP powinien zawierać:

1. Wykaz systemów i aplikacji krytycznych wraz z priorytetyzacją opartą na BIA.
2. Procedury aktywacji planu (warunki, osoby decyzyjne, łańcuch komunikacji).
3. Szczegółowe procedury odtwarzania dla każdego systemu (kroki przywracania z backupu, uruchamiania w środowisku DR).
4. Informacje o infrastrukturze centrum zapasowego (lokacja, konfiguracja sieci, zasoby).
5. Lista zespołu kryzysowego z rolami, obowiązkami i danymi kontaktowymi.
6. Plan komunikacji kryzysowej (z pracownikami, klientami, mediami, dostawcami).

Strategie odtwarzania i technologie

Wybór strategii zależy od RTO/RTO i budżetu. Opcje range od kosztownej replikacji danych i automatycznego przełączania awaryjnego (failover) do lokacji DR (dla bardzo niskich RTO/RPO), przez uruchamianie systemów z kopii zapasowych w chmurze lub lokacji DR, po tradycyjne przywracanie z taśm lub dysków, które jest najwolniejsze. Nowoczesne technologie, takie jak hyperconverged infrastructure z wbudowanymi mechanizmami DR, oraz usługi chmurowe (AWS Disaster Recovery, Azure Site Recovery) znacząco uprościły i zdemokratyzowały wdrażanie zaawansowanych strategii.

Testowanie, utrzymanie i cykl życia planu

Plan DRP, który nie jest testowany, jest w rzeczywistości nieskuteczny. Testy należy przeprowadzać regularnie (przynajmniej raz do roku) i range od prostych przeglądów (testy na papierze) przez symulacje po pełne testy przełączenia (failover test), które weryfikują rzeczywisty czas odtwarzania (RTO) i integralność danych. Plan musi być żywym dokumentem, regularnie aktualizowanym o wszelkie zmiany w infrastrukturze IT, procesach biznesowych i personelu.

FAQ

Czym DRP różni się od BCP (Business Continuity Plan)?
BCP jest szerszą koncepcją, która koncentruje się na utrzymaniu wszystkich krytycznych funkcji biznesowych (w tym ludzi, procesów manualnych, lokacji) podczas i po incydencie. DRP jest podzbiorem BCP i skupia się specyficznie na odtworzeniu infrastruktury IT i danych.

Kto jest odpowiedzialny za DRP w organizacji?
Zwykle jest to wspólna odpowiedzialność działu IT (za techniczną implementację i wykonanie) i kierownictwa wyższego szczebla (za zatwierdzenie, finansowanie i priorytety biznesowe).

Jak długo trwa typowy test DRP?
Przygotowanie i wykonanie pełnego testu failover może zająć od kilku dni do tygodni, w zależności od złożoności środowiska.

Czy mała firma potrzebuje DRP?
Tak, każda firma, której przestój generuje straty finansowe, utratę klientów lub szkody wizerunkowe, powinna mieć przynajmniej podstawowy, udokumentowany plan.

Co to jest „site failover”?
To proces przełączenia obciążenia IT (aplikacje, serwery, usługi) z głównej lokacji produkcyjnej (primary site) do zapasowej lokacji odzyskiwania (recovery site) po awarii.